“Nhật ký Đặng Thùy Trâm” do Đặng Kim Trâm chỉnh lý, Vương Trí Nhàn giới thiệu, Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành năm 2005, là một trong những tác phẩm nhật ký xúc động nhất về thời kỳ chiến tranh chống Mỹ cứu nước.
Tác giả của cuốn nhật ký – bác sĩ, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm (1942–1970) – sinh ra trong một gia đình trí thức Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Hà Nội năm 1966, chị tình nguyện gia nhập quân đội, công tác tại bệnh viện Đức Phổ, Quảng Ngãi – một vùng đất lửa miền Trung. Tại đây, giữa bom đạn, chị vừa là bác sĩ, vừa là y tá, vừa là người mẹ chăm sóc, động viên những chiến sĩ bị thương.
Chị ghi lại trong nhật ký những dòng chữ đầy nhiệt huyết và yêu thương – những câu chuyện về đồng đội, về niềm tin chiến thắng, về khát vọng sống và tình yêu con người ngay giữa chiến trường khốc liệt.
Từng trang nhật ký thấm đẫm hơi thở cuộc sống và tinh thần quả cảm của một người phụ nữ trẻ. Đó là nơi ta bắt gặp hình ảnh người bác sĩ mảnh mai nhưng kiên cường, hết lòng với thương binh, chịu đựng gian khổ mà không lùi bước; là những dòng tâm sự trong sáng, chân thực của một trái tim nhân hậu, luôn hướng về Tổ quốc, về gia đình và đồng đội.
Chị viết: “Ôi, cuộc sống phải đánh đổi bằng xương máu của tuổi trẻ biết bao người!” – câu chữ mộc mạc nhưng chứa đựng cả chiều sâu triết lý sống. Và trong từng dòng chữ, người đọc cảm nhận rõ một niềm tin bất diệt vào ngày mai hòa bình, vào chiến thắng của chính nghĩa.
Cuốn nhật ký khép lại ngày 20/6/1970, chỉ hai ngày trước khi chị hy sinh anh dũng trong một trận phục kích của địch. Khi ngã xuống, chị mới 27 tuổi – độ tuổi đẹp nhất của đời người, để lại cho hậu thế không chỉ một cuốn nhật ký mà là một bản anh hùng ca của tuổi trẻ Việt Nam.
“Nhật ký Đặng Thùy Trâm” không chỉ là một tác phẩm văn học, mà còn là bài học sống, học yêu, học cống hiến cho thế hệ hôm nay. Mỗi dòng chữ của chị là lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: hãy sống có lý tưởng, sống có ích và biết trân trọng hòa bình hôm nay bằng chính hành động, nỗ lực của mình.
Đọc cuốn sách, ta càng thêm thấu hiểu những mất mát, hy sinh thầm lặng của bao người phụ nữ Việt Nam – những người đã “tỏa nắng vàng lịch sử”, như lời thơ Huy Cận:
“Chị em tôi tỏa nắng vàng lịch sử,
Nắng cho đời nên nắng cũng cho thơ...”
Thư viện Trường THCS Thạch Lỗi trân trọng mời quý thầy cô và các em học sinh cùng đến với góc trưng bày sách tháng 3 để tìm đọc “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” – cuốn sách thấm đẫm tinh thần nhân văn và lòng yêu nước.
Hãy để những trang nhật ký ấy thắp lên trong ta ngọn lửa sống đẹp, sống ý nghĩa – ngọn lửa của người phụ nữ Việt Nam anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang.